Búp bê Daruma – Món quà đầy ý nghĩa trong văn hoá người Nhật

Búp bê Daruma – Món quà đầy ý nghĩa trong văn hoá người Nhật

Hiashi.vn – Búp bê daruma, hay còn gọi là lật đật daruma là một món đồ vật trang trí trong các gia đình ở Nhật Bản. Nhiều người tin rằng chúng sẽ mang lại may mắn cho những ai sở hữu chúng. Những con búp bê này thường được tạo hình bằng giấy bồi với gam màu đỏ tươi và mang gương mặt của một người đàn ông có râu.

Búp bê Daruma nổi tiếng của người Nhật (nguồn internet)
Búp bê Daruma nổi tiếng của người Nhật (nguồn internet)

Người đàn ông đó chính là Bồ Đề Đạt Ma, một nhà sư nổi tiếng của Phật Giáo sống vào khoảng thế kỷ thứ 5, thứ 6 và là người đã lập ra phái Thiền Tông. Có rất ít thông tin nói về ông nhưng những thông tin có sẵn đều nói về việc ông đã trở nên nổi tiếng sau khi tu hành chín năm trên núi. Ông đã giữ nguyên vị trí ngồi thiền trong suốt thời gian ấy, ông còn cắt đi mí mắt của mình để ngăn không cho mình được ngủ trong thời gian ngồi thiền. Sau khoảng thời gian chín năm, tay chân của ông gần như héo tàn đi, vì thế hình tượng của búp bê daruma hầu như không có tay và chân.

Hình tượng từ vị Bồ Đề Đạt Ma (nguồn internet)
Hình tượng từ vị Bồ Đề Đạt Ma (nguồn internet)

Vào năm 1697, các sư trụ trì của chùa Daruma-ji (hay còn gọi là Daruma-dera), ở tỉnh Nara, Nhật Bản, đã vẽ lên những lá bùa hình ảnh của Bồ Đề Đạt Ma. Những lá bùa này phát tặng vào dịp năm mới như một lời chúc phúc và thế là hình ảnh của búp bê daruma dần được gắn liền với may mắn và tài phúc. Nhưng mãi đến cuối thế kỷ thứ 18, những chú búp bê daruma mới được thực sự ra đời, khi sư trụ trì Tohaku đã nảy lên ý tưởng tạo ra một khuôn mẫu bằng của Bồ Đề Đạt Ma ngay trước cửa chùa để người dân có thể tự tạo ra lá bùa may mắn của riêng mình bằng cách đắp giấy bồi lên.

Do những người dân nơi đây đa phần là những người chăn nuôi và khai thác tơ tằm, một ngành đòi hỏi khá nhiều vận may, nên một trong những điều thỉnh cầu hằng năm vẫn thường thấy chính là thu hoạch được nhiều tơ.  Đến thế kỷ thứ 19, chúng ta mới thấy được sự xuất hiện của lật đật daruma. Chú lật đật này nhanh chóng trở nên nổi tiếng và đã trở thành linh vật của vùng Nara. Ngày nay, nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ hoặc các hộ gia đình ở Nhật Bản đều sử dụng lật đật daruma để cầu mong may mắn và thịnh vượng.

Lật đật daruma để cầu mong may mắn và thịnh vượng (nguồn internet)
Lật đật daruma để cầu mong may mắn và thịnh vượng (nguồn internet)

Loại lật đật daruma phổ biến hiện nay được làm bằng giấy bồi, vì thế bên trong chúng rỗng và được làm nặng ở phần đáy để lật đật luôn trở về vị trí đứng thẳng mỗi khi ngã. Hành động đứng dậy sau khi ngã của lật đật biểu tượng cho việc không nhụt chí trước mọi khó khăn và luôn luôn đứng dậy để gặt hái thành công. Về màu sắc của daruma, tuy không thực sự được xác thực, nhưng màu đỏ của những chú búp bê này được cho rằng là màu áo cà sa của Bồ Đề Đạt Ma khi ông ngồi thiền. Vào lúc bấy giờ, chỉ có những sư nắm giữ vai trò quan trọng trong chùa hoặc những người đạt đến cảnh giới cao nhất mới có thể được mang áo cà sa màu đỏ. Ngoài ra, vào cuối thời Edo, có rất nhiều trận dịch đậu mùa và sởi hoành hành khắp nơi ở Nhật Bản, vì thế màu đỏ thường được gắn liền với loại bệnh này.

Rất nhiều chùa và miếu được dựng lên, được sơn phết màu đỏ để thờ thần của dịch bệnh này. Người Nhật tin rằng, nếu các vị thần được cúng kiến đầy đủ, họ sẽ tha mạng cho những đứa trẻ mắc căn bệnh này. Trên bệ thờ của chùa hoặc trong gia đình cũng được đặt những chú búp bê daruma nhỏ. Hình ảnh lật đật đứng dậy nay còn có thêm ý nghĩa là mau chóng khỏi bệnh và thường được dùng làm quà tặng cho người bệnh, khuyến khích họ mau chóng khỏi bệnh.

Thường được dùng làm quà tặng cho người bệnh, khuyến khích họ mau chóng khỏi bệnh (nguồn internet)
Thường được dùng làm quà tặng cho người bệnh, khuyến khích họ mau chóng khỏi bệnh (nguồn internet)

Như đã nói ở trên, Bồ Đề Đạt Ma đã cắt mí mắt của mình trong thời gian ngồi thiền, vì thế búp bê daruma thường được tạo hình với đôi mắt to. Tuy nhiên, phần mắt của chúng thường được để trống khi bán và người dân nơi đây sẽ thực hiện một phong tục khá thú vị. Khi đề ra mục tiêu, họ sẽ tô đen một con mắt và sẽ tô nốt con mắt còn lại khi đã đạt được mục tiêu đó. Mỗi khi nhìn vào búp bê daruma chỉ với một mắt, nó sẽ nhắc nhở cho họ những mục tiêu họ đề ra và khuyến khích người đó nhanh chóng hoàn thành chúng.

Nhìn vào búp bê daruma chỉ với một mắt, nó sẽ nhắc nhở cho họ những mục tiêu họ đề ra (nguồn internet)
Nhìn vào búp bê daruma chỉ với một mắt, nó sẽ nhắc nhở cho họ những mục tiêu họ đề ra (nguồn internet)

Hiện nay daruma được bày bán với nhiều màu sắc mang những ý nghĩa khác nhau. Vì thế daruma sẽ là một món quà đầy ý nghĩa đối với những dịp tân gia, hôn nhân hoặc dành cho những việc kinh doanh lớn nhỏ.

Món quà đầy ý nghĩa đối với những dịp tân gia, hôn nhân hoặc dành cho những việc kinh doanh lớn nhỏ (nguồn internet)
Món quà đầy ý nghĩa đối với những dịp tân gia, hôn nhân hoặc dành cho những việc kinh doanh lớn nhỏ (nguồn internet)

HIASHI văn hoá Nhật Bản